Ziekteverzuim: rechten en plichten van werknemer en werkgever
Je voelt je al een paar dagen niet goed, de huisarts geeft je rust en je meldt je ziek. Meteen borrelen de vragen op: hoe lang krijg ik doorbetaald? Wat mag mijn werkgever van mij vragen? En wat als ik me niet aan de regels houd? Wij leggen op arboantwoord.com stap voor stap uit hoe ziekteverzuim juridisch in elkaar zit. Zowel jij als je werkgever hebt rechten én plichten, en het helpt enorm om die te kennen voordat er misverstanden ontstaan.
Ziekmelding en de eerste stappen: wat moet je doen?
Zodra je door ziekte niet kunt werken, moet je je volgens de Wet verbetering poortwachter ziekmelden bij je werkgever. Die wet bepaalt hoe het traject van ziekmelding tot re-integratie verloopt en geldt voor iedereen met een arbeidsovereenkomst. Het UWV houdt toezicht op de naleving en kan sancties opleggen als een van beide partijen zich niet aan de afspraken houdt.
Zo meld je je correct ziek bij je werkgever
Meld je zo snel mogelijk ziek, in ieder geval op de eerste dag dat je niet kunt werken. Doe dit telefonisch of via het systeem dat je werkgever voorschrijft en volg daarbij de regels uit je cao of personeelshandboek. Vaak geldt:
- Meld je vóór aanvang van je dienst, niet pas later op de dag.
- Geef aan hoe lang je verwacht afwezig te zijn, als je dat al weet.
- Houd je werkgever op de hoogte van wijzigingen in je situatie.
- Reageer op oproepen van de bedrijfsarts of arbodienst.
Blijf je langer dan een paar dagen ziek, dan volgt meestal een gesprek met de bedrijfsarts. Je werkgever mag je verplichten hieraan mee te werken; weigering kan leiden tot opschorting van je loon.
De rol van de bedrijfsarts bij ziekmelding
De bedrijfsarts is de onafhankelijke arts die beoordeelt of je arbeidsongeschikt bent en welke beperkingen je hebt. Hij of zij geeft geen inhoudelijke diagnose door aan je werkgever, maar wel advies over wat je nog wél kunt doen. Dit advies vormt de basis voor het plan van aanpak dat jullie samen opstellen.
Wat mag een werkgever vragen bij ziekte?
Je werkgever mag vragen naar de verwachte duur van je verzuim en naar de mogelijkheden om (aangepast) werk te doen. Wat niet mag: vragen naar de aard of oorzaak van je ziekte. Medische informatie is vertrouwelijk en hoort alleen bij de bedrijfsarts te liggen.
Loon doorbetalen tijdens ziekte: waar heb je recht op?
Tijdens ziekte heb je recht op loondoorbetaling. De wet zegt dat je werkgever minimaal 70% van je brutoloon moet doorbetalen, gedurende maximaal 104 weken. In de praktijk vullen veel cao’s of arbeidsovereenkomsten dit aan tot 100% in het eerste jaar en vaak tot 90% of 100% in het tweede jaar.
Hoelang houd je recht op loondoorbetaling?
De maximale periode is 104 weken, dus twee jaar. Daarna gaat het over naar een WIA-uitkering via het UWV, mits je aan de voorwaarden voldoet. Word je binnen die twee jaar hersteld, dan stopt de ziekmelding en keer je terug naar je normale loon.
70% of 100%: wat zegt de wet en je cao?
De wettelijke ondergrens is 70%, maar in vrijwel elke cao staat een hoger percentage. Check dus altijd je eigen cao en arbeidsovereenkomst. Soms geldt 100% in het eerste jaar en 70% in het tweede jaar; in andere gevallen wordt het percentage gefaseerd afgebouwd.
Wat als je werkgever niet betaalt?
Betaalt je werkgever niet of te weinig, dan kun je dat schriftelijk melden en om een specificatie vragen. Blijft betaling uit, dan kun je het UWV inschakelen of een loonvordering indienen bij de kantonrechter. Bewaar alle correspondentie goed, want dat is je bewijsmateriaal.
Re-integratie: plichten van werkgever en werknemer
De Wet verbetering poortwachter verplicht beide partijen tot actieve re-integratie. Je werkgever moet binnen 8 weken een plan van aanpak opstellen, samen met jou. Daarin staan afspraken over aanpassingen, werkzaamheden en het tijdspad richting herstel.
Het plan van aanpak en de poortwachterstoets
Het plan van aanpak is een verplicht document. Na ongeveer een jaar beoordeelt het UWV via de poortwachterstoets of jullie voldoende hebben gedaan. Is dat niet het geval, dan kan het UWV een loonsanctie opleggen aan je werkgever: hij moet dan langer doorbetalen.
Passend werk vinden: wat mag je weigeren?
Passend werk is werk dat aansluit bij je beperkingen en capaciteiten. Je mag werk weigeren als het medisch niet verantwoord is of niet in lijn is met het advies van de bedrijfsarts. Weiger je zonder goede reden, dan kan je loon worden gekort.
Samenwerken met de bedrijfsarts en arbodienst
De bedrijfsarts en arbodienst begeleiden je traject. Kom je er met je werkgever niet uit, dan kan een arbeidsdeskundige van het UWV meekijken. Open communicatie met de bedrijfsarts voorkomt veel misverstanden.
Werkdruk en ziekteverzuim: voorkomen is beter dan genezen
Werkdruk is een van de grootste oorzaken van langdurig verzuim. Volgens de Arbowet moet je werkgever psychosociale arbeidsbelasting (PSA) aanpakken. Dat begint met een goede RI&E (risico-inventarisatie en -evaluatie), waarin werkdruk en werkstress expliciet worden meegenomen.
Wat zegt de Arbowet over werkdruk?
De Arbowet verplicht werkgevers om beleid te voeren dat werkdruk beheersbaar houdt. Denk aan taakverdeling, voldoende rustmomenten en het voorkomen van structureel overwerk. Bij overtreding kan de Inspectie SZW boetes opleggen.
Signalen van overbelasting herkennen
Let op signalen zoals slecht slapen, prikkelbaarheid, concentratieproblemen, lichamelijke klachten en een gevoel van controleverlies. Herken je deze bij jezelf of een collega, dan is het tijd om aan de bel te trekken.
Preventie: gesprek aangaan met je leidinggevende
Plan een gesprek met je leidinggevende voordat je uitvalt. Bespreek concreet welke taken knellen en welke oplossingen mogelijk zijn. Vaak helpt het al om prioriteiten te herschikken of tijdelijk ondersteuning te krijgen.
Conflicten en geschillen: wanneer schakel je hulp in?
Loop je vast in het re-integratietraject of betaalt je werkgever niet naar behoren, dan zijn er verschillende instanties die kunnen helpen. Denk aan het UWV, een arbeidsdeskundige of de kantonrechter. Ook een deskundigenoordeel kan uitkomst bieden.
Deskundigenoordeel aanvragen bij het UWV
Met een deskundigenoordeel laat je het UWV beoordelen of je werkgever zich aan de re-integratieverplichtingen houdt of of jij voldoende meewerkt. Het advies is niet bindend, maar wel zwaarwegend in een eventuele procedure.
Naar de kantonrechter: wanneer is dat nodig?
Bij ernstige geschillen, bijvoorbeeld over loondoorbetaling of ontslag tijdens ziekte, kun je naar de kantonrechter. Dit is meestal de laatste stap en vraagt om juridisch advies.
Vakbond of juridisch loket als steunpilaar
Ben je lid van een vakbond, dan kun je daar terecht voor juridische bijstand. Het Juridisch Loket biedt gratis advies voor wie een laag inkomen heeft. Zij kunnen je helpen bij het opstellen van brieven en het inschakelen van de juiste instanties.
Veelgestelde vragen over ziekteverzuim
Moet ik mijn werkgever vertellen wat ik heb?
Nee, je hoeft geen medische details te delen. Je werkgever mag wel vragen naar de verwachte duur en naar je belastbaarheid, maar niet naar de diagnose. Die informatie hoort bij de bedrijfsarts.
Hoe lang moet mijn werkgever mijn loon doorbetalen?
Minimaal 70% van je loon gedurende maximaal 104 weken. In de meeste cao’s staat een hoger percentage, vaak 100% in het eerste jaar.
Wat gebeurt er als ik weiger mee te werken aan re-integratie?
Dan kan je werkgever je loon (gedeeltelijk) stopzetten. Ook kan het UWV een maatregel opleggen, zoals een korting op je WIA-uitkering.
Wanneer kan ik een deskundigenoordeel aanvragen?
Als je twijfelt of je werkgever of jijzelf voldoende doet aan re-integratie. Je vraagt het aan bij het UWV, meestal na een meningsverschil over het plan van aanpak.
Wat is het verschil tussen de bedrijfsarts en de verzekeringsarts?
De bedrijfsarts begeleidt je tijdens het re-integratietraject. De verzekeringsarts van het UWV beoordeelt na twee jaar of je recht hebt op een WIA-uitkering.
Ziekteverzuim raakt zowel werknemer als werkgever, en de regels zijn niet altijd even overzichtelijk. Wie de Wet verbetering poortwachter, de Arbowet en de rol van het UWV kent, staat sterker. Heldere communicatie en wederzijds begrip van rechten en plichten maken het verschil tussen een stroef traject en een succesvolle re-integratie.
